Psychologowie.info

O tym, jak ważny dla zdrowia dziecka oraz jego późniejszego prawidłowego rozwoju jest okres prenatalny, nikogo nie trzeba raczej przekonywać. Badacze dowiedli jednak, iż istnieją takie rodzaje, powstałych w czasie ciąży deficytów, które można zniwelować w dzieciństwie.

Od października 1944 roku do marca 1945 roku, na skutek niemieckiej okupacji, wiele osób zamieszkujących wschodnie tereny Holandii doświadczyło braku pożywienia. Wśród nich znalazły się również kobiety w ciąży. Z przeprowadzonych później badań wynikło, iż matki, które cierpiały głód w czasie trzech ostatnich miesięcy ciąży, znacznie częściej rodziły dzieci z niedowagą, niż matki, które nie miały dostatecznej ilości pożywienia w czasie sześciu pierwszych miesięcy ciąży. Jak wiadomo, niedożywienie płodu, bardzo niekorzystnie wpływa zwłaszcza na rozwój centralnego układu nerwowego. Niedożywione dzieci w pierwszych latach życia są mniej ciekawe świata i apatyczne. Później również pozostają w tyle za rówieśnikami, zwłaszcza jeśli chodzi o poziom inteligencji oraz zdolności w przyswajaniu wiedzy.

Czytaj dalszą część tekstu »

Do odkryć naukowych niejednokrotnie dochodzi zupełnie nieoczekiwanie. Często trafia się na nie, prowadząc badania na czymś zupełnie innym. Tak też zdarzyło się w przypadku Josepha Kamii. W późnych latach pięćdziesiątych naszego wieku prowadził on badania nad zaburzeniami snu. W ich trakcie zauważył, iż w stanie spoczynku, słabe impulsy elektryczne mózgu przyjmowały tak zwany rytm alfa. Chcąc by osoby biorące udział w doświadczeniu, miały lepsze wyobrażenie o tym, co się z nimi dzieje, poinformował je o tym. Ku jego zdziwieniu, bardzo szybko nauczyły się one wywoływać rytm alfa umyślnie. Nie potrafiły przy tym powiedzieć jednak, w jaki sposób to robią.

Wydarzenie to dowiodło, iż możliwe jest wpływanie na procesy fizjologiczne, choć tradycyjnie stawiano je poza świadomą kontrolą. Przekazywanie osobom badanym informacji odnoszących się do ich procesów biologicznych, nazwano biologicznym sprzężeniem zwrotnym. Choć to zjawisko wciąż nie doczekało się powszechnie uznanego wyjaśnienia, to nie sposób zbagatelizować tego, co dzięki niemu można osiągnąć. Metodę tą wykorzystywano między innymi w celu pomocy osobom z nadciśnieniem, zaburzeniami rytmu serca czy częstymi bólami głowy. O powszechnym stosowaniu biologicznego sprzężenia zwrotnego w medycynie wciąż jeszcze nie może być mowy. Przede wszystkim dlatego, iż ludzie bardzo się między sobą różnią pod względem reagowania na nie oraz jest ono stosunkowo drogie.

Świadomość definiowana bywa na różne sposoby, w zależności od prezentowanej orientacji teoretycznej. Ujmując rzecz najprościej, „być świadomym” oznacza tyle, co posiadać wgląd w aktualną zawartość własnego umysłu. Chodzi przy tym, zarówno o doznania sensoryczne, afektywne, jak i czysto abstrakcyjne.

Możemy mówić o kilku rodzajach świadomości, o świadomości sensoryczno-afektywnej, percepcyjnej oraz semantycznej. Pierwsza z nich odnosi się do subiektywnego doznawania fizycznych cech bodźców, własnego ciała, a także stanów afektywnych. Drugi rodzaj świadomości, obejmuje spostrzeżenia oraz wyobrażenia różnych przedmiotów i zdarzeń. Trzeci, wiąże się z kolei z mową. Obejmuje więc to wszystko, co możemy nazwać. W opinii wielu psychologów świadomość konstytuują znaczenia słów. Takie stanowisko prowadzi z kolei do przeświadczenia, iż poza naszą świadomością znajduje się to wszystko, czego nazwać nie potrafimy.

W mowie potocznej, dość często spotkać możemy się z pojęciem „odmiennych stanów świadomości”. W psychologii, odnosi się ono do różnych zjawisk. Zazwyczaj rozumie się je jako stan, w którym ludzie doświadczają zmian w percepcji siebie i swego otoczenia. Dzieje się tak na skutek uwolnienia się od konwencjonalnych schematów poznawczych, a także w wyniku pewnego rodzaju wyzwolenia emocjonalnego. Tego typu stany mogą pojawiać się przy różnych chorobach, pod wpływem pewnych narkotyków, a także w wyniku pewnych praktyk, takich jak na przykład medytacja.

Zaburzenie procesów emocjonalnych, polegające na tym, iż ludzie są niemal “ślepi” na swoje własne uczucia i w żaden sposób, nie mogą ich pojąć, to aleksytymia. W dosłownym tłumaczeniu, pojęcie to oznacza brak słów dla emocji. Do jednych z czołowych badaczy zespołu aleksytymii, należy Graeme Taylor. Według niego, syndrom ten sprowadza się przede wszystkim, do nieprawidłowego dostępu do własnych procesów emocjonalnych, w obrębie psychicznej reprezentacji emocji, jak również w obrębie wskaźników behawioralnych i fizjologicznych.

Aleksytymię charakteryzują cztery, podstawowe cechy: niezdolność do nazywania uczuć, do odróżnienia pobudzenia fizjologicznego od emocji, ubóstwo życia wyobrażeniowego, a także operacyjny styl myślenia. Aleksytymicy odczuwają, więc emocjonalne pobudzenie, lecz nie potrafią go określić. To z kolei sprawia, iż nie potrafią oni również zastosować odpowiednich technik pozwalających na kontrolę swoich emocji. Ponadto, do tego stopnia boją się, że emocje wymknął się im spod kontroli, iż wolą o niczym nie marzyć i niczego sobie nie wyobrażać. Niechętnie zagłębiają się również w szczegóły, a także sięgają do istoty rzeczy.

Wyniki badań dowodzą, iż aleksytymii towarzyszy zwykle wysokie natężenie emocji negatywnych, przy jednoczesnym niedużym natężeniu emocji pozytywnych. Sprawia to, iż istotną cechą aleksytymików jest również, duża skłonność ulegania nastrojom depresyjnym. Na podkreślenie zasługuje ponadto fakt, iż ze względu na odmienną budowę mózgu, aleksytymia częściej dotyka mężczyzn.

W roku 1884, w jednym z czasopism medycznych, ukazała się informacja o związku istniejącym między smutkiem wywołanym śmiercią ukochanej osoby, a zwiększeniem podatności na różne choroby. Za prekursora tak zwanej medycyny psychosomatycznej, uważa się dziś Zygmunta Freuda. Jako pierwszy, sformułował on bowiem pogląd, iż nieświadome konflikty, mogą wywoływać objawy fizyczne.
Od tej pory nauka wielokrotnie starała się odpowiedzieć na pytanie o niekorzystny wpływ stresu na system immunologiczny. Istnienie takiej zależności potwierdziły liczne eksperymenty przeprowadzane na zwierzętach i ludziach, a także dane statystyczne. Według statystyk, po śmierci partnera wzrasta prawdopodobieństwo zachorowania na raka.

Podkreślić należy, iż oddziaływujący na człowieka stres nie wpływa bezpośrednio na układ immunologiczny i nie powoduje zagrożenia zdrowia i życia. Istotne znaczenie odgrywają tu możliwości obrony przed stresem, jakimi dysponuje jednostka. Osoby ulegające bez reszty sytuacjom stresowym, muszą się bowiem liczyć z osłabieniem systemu immunologicznego.

Liczne badania potwierdzają również istnienie zależności między życiem w stresie, a przyspieszonymi procesami starzenia. Dlatego też, wielu naukowców prowadzi badania nad zapobieganiem przedwczesnemu starzeniu oraz przedłużaniem życia między innymi dzięki użyciu hipnozy. Okazuje się bowiem, iż działa ona bardzo korzystnie na system immunologiczny człowieka.