Psychologowie.info

Jednym z najbardziej tajemniczych zaburzeń osobowości, do tej pory niedostatecznie zbadanym przez psychiatrię i psychologię jest zaburzenie zwane Osobowością Wieloraką. Choroba ta, znana jest również pod nazwą Dysocjacyjne Zaburzenie Osobowości (ang. dissociative identity disorder) lub Osobowość Mnoga.
Do tej pory w historii psychiatrii zanotowano około 200 przypadków wystąpienia osobowości wielorakiej, co sprawia że to niezwykle ciekawe pod względem naukowym zaburzenie nie jest jeszcze dobrze zbadane. Przez długi czas, osoby mające w sobie kilka osobowości nie były w ogóle diagnozowane. Teraz, diagnoza jest już możliwa, a chor objęty jest opieką psychiatry i psychologa i czeka go długotrwała psychoterapia.

Osobowość wieloraka jako choroba

Pierwsze poważne potraktowanie możliwości wystąpienia kilku osobowości w jednym ciele wiąże się z postacią Billy’ego Milligan’a, który w latach 70 tych XX wieku oskarżony został o popełnienie gwałtu i napadu z bronią w ręku. W trakcie procesu okazało się że Billy nie pamięta wielu sytuacji ze swojego życia i wyraźnie cierpi na zaburzenia psychiatryczne. Jego lekarz, psychiatra Keyes, zajął się Billym i prowadząc jego psychoterapię wykazał istnienie w Billym aż 24 osobowości. Obecnie, na podstawie zapisków lekarza i historii Billy’ego tworzony jest film „The Crowded Room” w którym postać Billy’ego zagra Collin Farrell. Film ma wejść na ekrany w 2010 roku.

Zagadkowość choroby

Zakłada się, że rozszczepienie osobowości ma źródło w głębokim urazie wczesnodziecięcym. Najczęściej pacjentami są osoby molestowane w dzieciństwie, lub doświadczające długoletnio trwającej przemocy w rodzinie. Sposobem radzenia sobie dziecka, jest zepchnięcie do nieświadomości uczuć i zachowań, z których z czasem powstają alternatywne osobowości. Może ich być od kilku aż do ponad dwudziestu. Poszczególne osobowości mogą wiedzieć o swoim istnieniu, choć osobowość podstawowa najczęściej nie wie nic o swoich towarzyszach. Poszczególne osobowości różnić mogą się wiekiem, płcią, orientacją seksualną, wiedzą, umiejętnościami, kompetencjami, talentami. Może zdarzyć się że jedna z postaci wykazuje wyjątkowy talent malarski, druga jest programistą, a trzecia mówi biegle w obcym języku. Nie wiemy skąd biorą się ujawniane przez poszczególne osobowości umiejętności.

Psychoterapia osobowości wielorakiej

Psychoterapia tak złożonego zaburzenia polega na pracy terapeutycznej mającej na celu integracje poszczególnych osobowości. W toku leczenia, często wspomaganego farmakologicznie, poszczególne osobowości zlewają się ze sobą a ich wysuwanie się na pierwszy plan staje się coraz rzadsze. Pacjent uczy się również akceptować własną chorobę i poszczególne osobowości z którymi współżyje. Najczęściej integracja osobowości powoduje zanik specyficznych umiejętności poszczególnych osobowości.
Prawdopodobnie pełne wyleczenie osoby chorej nie jest możliwe, zawsze może dojść bowiem do ponownego rozszczepienia.

Zaburzenia w obszarze integracji sensorycznej, czyli trudności w odbieraniu, analizie i interpretacji bodźców zewnętrznych u każdego dziecka przybierają nieco odmienną formę. I choć wyznaczyć można pewne stałe objawy, to diagnoza zaburzeń IS musi być w każdym przypadku przeprowadzona indywidualnie, a zaproponowane przez terapeutów ćwiczenia dobrane do rozległości i charakteru trudności.

Integracja sensoryczna kształtuje się już od okresu płodowego życia dziecka i trwa aż do okresu szkolnego. Trudności mogą więc objawić się na różnych etapach i różnych obszarach funkcjonowania. Powodem zaburzeń integracji sensorycznej są nieprawidłowości w rozwoju układu nerwowego. Narządy odpowiedzialne za odbiór bodźców wzrokowych, słuchowych, dotykowych, smakowych funkcjonują prawidłowo, a niewłaściwa jest ich interpretacja przez mózg. Integracja sensoryczna i jej zaburzenia diagnozowana musi być więc w oparciu o zachowanie dziecka, nie zaś badanie funkcjonowania poszczególnych narządów zmysłów.
Poza obserwacją dziecka, w ramach diagnozy dziecko poddawane jest seriom testów, które mają określić rodzaj, skalę i trwałość defektów. W oparciu o wyniki, specjalista projektuje program ćwiczeń terapeutycznych, które pomogą dziecku rozwinąć możliwości sprawnego analizowania bodźców.

Terapia musi odbywać się w oparciu o kontakt z terapeutą, którego rola opiera się na zachęcaniu i motywowaniu dziecka do ćwiczeń oraz monitorowaniu zmian w zachowaniu oraz testach. Zmiany świadczą o skuteczności terapii i wejściu dziecka na kolejne etapy integracji.

Zazwyczaj integracja sensoryczna leczona jest przez serie spotkań, odbywających się raz lub dwa razy w tygodniu, podczas których dziecko wykonuje ćwiczenia fizyczne i manipulacyjne stanowiące formę zabawy. Całość terapii nie jest dla dziecka nieprzyjemna i dzieci na ogół chętnie włączają się w proponowane przez terapeutów zabawy. Spotkania terapeutyczne trwają zazwyczaj od roku do dwóch - uzależnione jest to od specyfiki samego dziecka, a raczej jego układu nerwowego - stopnia jego elastyczności, adaptacyjności i rozległości zmian powodujących zaburzenia IS.

Problemy z  integracją sensoryczną występują zarówno u dzieci ogólnie zdrowych, jak i współwystępują przy takich zaburzeniach jak autyzm, ADHD, uszkodzenia zmysłów wzroku i słuchu, upośledzenia umysłowe czy niektóre choroby o podłoży genetycznym. U takich dzieci, integracja sensoryczna również wymaga pracy terapeutycznej.